Rice University tadqiqotchilari batareyalarni qizdirmasdan metallarning 65 foizini ajratib olish imkonini beruvchi suv asosidagi usulni yaratdi
Rice University tadqiqotchilari eski litiy-ion akkumulyatorlaridan qimmatbaho metallarni ajratib olishning suv asosidagi yangi usulini ishlab chiqdi. Ushbu texnologiya atigi bir necha daqiqa ichida amalga oshirilib, anʼanaviy qayta ishlash tizimlariga nisbatan tezroq va energiya jihatidan tejamkor hisoblanadi. Yangi jarayon batareyalarda qoʻllaniladigan litiy, kobalt, nikel va marganes kabi muhim materiallarni ajratib olishga qaratilgan.
Mineral xomashyo taʼminoti zanjirlari murakkablashib, davlatlar yangi qazib olinadigan resurslarga qaramlikni kamaytirishga intilayotgan bir paytda, akkumulyatorlarni qayta ishlash masalasi tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Biroq hozirgi kunda qoʻllanilayotgan koʻplab metall ajratib olish usullari kuchli kislotalar, zaharli erituvchilardan foydalanadi yoki uzoq vaqtli qayta ishlash jarayonlarini talab qiladi.
Rice University olimlarining taʼkidlashicha, ular yaratgan suv asosidagi yangi “aminxlorid” eritmalari mazkur kamchiliklarning aksariyatini bartaraf etgan holda metallarni tez ajratib olish imkonini beradi. “Anʼanaviy qayta ishlash usullari koʻpincha kuchli kislotalar yoki sekin, energiya talab qiluvchi jarayonlarga tayanadi. Jamoa gidrometallurgik qayta ishlash usuliga eʼtibor qaratdi. Unda batareya tarkibidagi metallar suyuqlikda eritilib, keyinchalik qayta foydalanish uchun ajratib olinadi.
Bu yondashuv eng masshtablashtirish mumkin boʻlgan usullardan biri sifatida baholanadi, ammo anʼanaviy erituvchilar ekologik va moliyaviy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin”, — deyiladi tadqiqotda.
Jarayonni takomillashtirish maqsadida tadqiqotchilar bir nechta aminxlorid tuzlarini muqobil yuvish reagenti sifatida sinovdan oʻtkazdi. Ulardan biri — gidroksilammoniy xlorid (HACl) — eng yuqori natijani koʻrsatdi. Tajribalar davomida HACl eritmasi xona haroratida atigi bir daqiqa ichida batareya tarkibidagi asosiy metallarning taxminan 65 foizini ajratib oldi. Qayta ishlash vaqti biroz uzaytirilganda esa bir qator metallar boʻyicha qayta tiklash darajasi 75 foizdan oshdi.
Bu koʻrsatkich muhim ahamiyatga ega, chunki koʻplab mavjud qayta ishlash tizimlari yuqori harorat yoki uzoq reaksiya davrini talab qiladi, bu esa energiya sarfi va ekspluatatsiya xarajatlarini oshiradi.
