Prezident Shavkat Mirziyoyev 11-mart kuni kimyo sanoatidagi yirik investitsiya loyihalarini amalga oshirish va yangi ishlab chiqarish quvvatlarini ishga tushirish boʻyicha olib borilayotgan ishlar yuzasidan taqdimot bilan tanishdi.

Tanqidiy ruhda o‘tgan tadbirda tarmoqni “maqsad – harakat – natija” tamoyiliga asoslangan yangi strategik rejalashtirish va rivojlantirish tizimi asosida isloh qilish zarurligi ta’kidlandi. Kimyo mahsulotlari ishlab chiqarish hajmlarini oshirish, yangi quvvatlarni ishga tushirish va eksport salohiyatini kengaytirish bo‘yicha aniq ko‘rsatkichlarni belgilash topshirildi.

Jumladan, joriy yilda tarmoq mahsulotlari eksportini 720 million dollarga yetkazish vazifasi qoʻyilgan. Qishloq xoʻjaligida rejalashtirilgan hosil hajmlarini taʼminlash uchun azotli oʻgʻitlar ishlab chiqarishni 1 million 120 ming tonnaga, fosforli oʻgʻitlarni 135 ming tonnaga, kaliyli oʻgʻitlarni esa 222 ming tonnaga yetkazish zarurligi taʼkidlandi.

Qayd etilganidek, tarmoq va hududlar tomonidan joriy yilda 9,5 milliard dollarlik 133 ta loyihani amalga oshirish doirasida 2,5 milliard dollar investitsiya jalb qilinishi rejalashtirilgan. Jumladan, kimyo sanoati korxonalari va hududlarda 24 ta strategik loyiha doirasida 1,3 milliard dollar investitsiyalarni oʻzlashtirib, 7 ta yangi ishlab chiqarish quvvatini ishga tushirish vazifasi belgilangan.

Shu bilan birga, Qo‘ng‘irot soda zavodida ishlab chiqarishni kengaytirish, “Samarqandkimyo” korxonasida mineral o‘g‘itlar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish, Dehqonobod kaliy zavodi quvvatlarini oshirish bo‘yicha loyihalarni amalga oshirish jarayoni tanqidiy ko‘rib chiqildi. Muddatlarning asossiz cho‘zilayotgani qayd etildi. Mutasaddilarga investorlar bilan birgalikda mazkur loyihalarni jadallashtirib, qisqa muddatlarda yakunlashni ta’minlash topshirildi.

“Ammofos-Maksam” korxonasi faoliyati davomida toʻplangan fosfogips sanoat chiqindilarini qayta ishlash masalasiga ham eʼtibor qaratildi. Ushbu chiqindidan qoʻshimcha mahsulotlar, jumladan, sulfat kislotasi ishlab chiqarish imkoniyatlaridan samarali foydalanish zarurligi taʼkidlandi.

Shuningdek, kimyo sanoatini strategik rivojlantirish uchun zamonaviy ilmiy va texnologik infratuzilmani shakllantirish masalalari koʻrib chiqildi.

Xususan, Janubiy Koreyaning yetakchi kompaniyalari bilan hamkorlikda kimyo-texnologiya innovatsiya markazini tashkil etish rejalashtirilgani maʼlum qilindi. Mazkur markaz gaz va koʻmir kimyosi, chuqur kimyoviy tahlil, sorbentlar, katalizatorlar, nano va kompozit materiallar kabi yoʻnalishlarda ilmiy tadqiqotlar olib borishga ixtisoslashadi va bu borada Markaziy Osiyodagi yagona ilmiy-tadqiqot instituti boʻladi.

Taqdimotda erituvchi moddalar, quruq sian tuzlari, kaustik soda, silikon, mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarishni tashkil etish, “Fargʻonaazot”da ammiak, karbamid va ammiakli selitra quvvatlarini modernizatsiya qilish, “Navoiyazot”da gʻovaksimon selitra, Toshkent viloyatida maishiy kimyo vositalari, Birinchi rezinotexnika zavodida yangi turdagi shinalar ishlab chiqarish loyihalarining borishi haqida ham maʼlumot berildi.

Shu bilan birga, “Oʻzkimyosanoat” aksiyadorlik jamiyatida loyihalarning boshqarish samaradorligini oshirish rejalari koʻrib chiqildi.

Jumladan, jamiyat va uning tizimidagi korxonalarda ERP tizimi joriy qilinib, 21 ta vazirlik va idoralar hamda xarid operatorlari bilan integratsiya qilindi, 16 ta axborot tizimi yagona raqamli platformaga birlashtirildi. Moliyaviy holatni tahlil qilish va prognozlash, mineral oʻgʻitga ehtiyojni bashorat qilish jarayonlariga bosqichma-bosqich sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etish rejalashtirilgan. 

Shuningdek, mineral oʻgʻitlarning korxonadan fermergacha harakatidagi barcha jarayonlarni raqamli nazorat bilan qamrab olish koʻzda tutilgan.

Hisob palatasi bilan birgalikda energiya resurslarini tejash, xomashyo xarajatlarini qisqartirish va raqamlashtirish chora-tadbirlari orqali kimyo sanoatida mahsulot tannarxini 10-15 foizgacha pasaytirish vazifasi qoʻyildi.

Yakunda davlatimiz rahbari kimyo sanoatidagi yirik investitsiya loyihalarini jadallashtirish, muammoli masalalarni tezkor hal qilish va yangi ishlab chiqarish quvvatlarini belgilangan muddatlarda ishga tushirish boʻyicha mutasaddilarga tegishli topshiriqlar berdi.
 

Shveytsariyalik tadqiqotchilar silikon asosidagi choʻziluvchan polimer elektrolitni ishlab chiqdilar. Bu material kelajakda yanada samarali va xavfsiz qattiq holatli akkumulyatorlar yaratish uchun muhim qadam boʻlishi mumkin. Yangi ishlanma Empa tadqiqot institutining funksional polimerlar laboratoriyasi olimlariga tegishlidir.

Ushbu elektrolitning asosiy xususiyati uning fizik xossalari bilan bogʻliq. Koʻpchilik qattiq elektrolitlar qattiq va moʻrt boʻlsa, yangi material yumshoq va elastikligini saqlab qoladi. 

Bu esa uni nafaqat anʼanaviy energiya manbalarida, balki moslashuvchan batareyalarda ham qoʻllash imkonini beradi. Masalan, tibbiy implantatlar uchun moʻljallangan egiluvchan batareyalarda ushbu materialdan foydalanish istiqbolli hisoblanadi.

Polisiloksan — yaʼni koʻproq silikon nomi bilan mashhur modda ishlanmaning asosiy xom ashyosi sifatida olingan. Olimlar oldida murakkab vazifa turgan edi: silikon qutbsiz birikma hisoblanadi. Bu esa batareya ishlashi uchun zarur boʻlgan zaryadlangan zarrachalar — ionlarni eritish qobiliyatiga ega emasligini anglatadi. 

Tadqiqotchilar polimerning asosiy zanjiriga maxsus funksional guruhlarni biriktirish orqali uni modifikatsiya qilishga muvaffaq boʻldilar. Natijada silikon ionlarni yaxshi oʻtkazuvchiga aylandi va shu bilan birga oʻzining qimmatli elastik xususiyatlarini ham saqlab qoldi.

Umuman olimlar qattiq holatdagi batareyalarning ahamiyatini alohida taʼkidlamoqdalar. Oddiy litiy akkumulyatorlarida yonuvchan suyuq elektrolit ishlatiladi, bu esa xavf-xatarlarni keltirib chiqaradi. Uning oʻrniga qattiq moddadan foydalanish batareya xavfsizligini oshiradi va elektrodlar uchun yanada samarali materiallardan, masalan, anodda toza litiydan foydalanish imkonini beradi.

Bu esa energiya zichligini va saqlanadigan elektr miqdorini sezilarli darajada oshirish imkonini berishi mumkin. Bunday yutuqlar elektromobillardan tortib portativ elektronikagacha boʻlgan koʻplab qurilmalar uchun juda muhim ahamiyatga ega.
 

Polipropilen (PP) — bu propilenning polimerizatsiyasi natijasida olinadigan, eng ommabop sintetik termoplastik polimerlardan biri bo'lib, rangsiz, qattiq, kimyoviy jihatdan chidamli va yengil materialdir. U yuqori erish harorati (320 ° F (160 ° С) mustahkamligi va dielektrik xususiyatlari bilan ajralib turadi. U oziq-ovqat qadoqlash, avtomobil qismlari, tibbiy buyumlar va quvurlar ishlab chiqarishda keng qo'llaniladi. 

Polipropilenning asosiy xususiyatlari va qo'llanilishi:

• Fizik xususiyatlari: Zichligi past (0,89~0,92 g/sm3), rangsiz, kristalli tuzilishga ega.
• Chidamlilik: Kislotalar, ishqorlar va boshqa agressiv muhitlarga o'ta chidamli, ammo organik erituvchilarda eriydi
• Qo'llanilish sohalari:
  • Qadoqlash: Plyonkalar, oziq-ovqat idishlari.
  • Sanoat: Quvurlar, sovitkich va radio detallari.
  • Tibbiyot: Tibbiy asboblar va qadoqlar.
• Afzalliklari: Arzon, qayta ishlanishi mumkin va engil. 

Polipropilen dunyoda eng ko'p ishlatiladigan plastik turlaridan biri bo'lib, talab doimiy ravishda oshib bormoqda. 

Ayol — mehr, nafosat va sabr timsoli. Jamiyat hayotida, oila va mehnat jamoalarida ayollarning o‘rni beqiyos. Ular o‘zining fidokorona mehnati, yuksak mas’uliyati va mehribonligi bilan har bir sohaga munosib hissa qo‘shib kelmoqda.

8-mart — Xalqaro xotin-qizlar kuni munosabati bilan “O‘zkimyosanoat” AJda faoliyat olib borayotgan xotin-qizlarni Jamiyat rahbariyati samimiy tabrikladi. Tadbirda ularning mehnati e’tirof etildi va bayram munosabati bilan ezgu tilaklar bildirildi.

Xushxabar - “O‘zkimyosanoat” AJ Buxgalteriya va korporativ hisoboti boshqarmasi yetakchi buxgalteri Nodiraxon Rizayeva “Mo‘tabar ayol” ko‘krak nishoni bilan taqdirlandi. 

“Moʻtabar ayol” ko‘krak nishoni bilan jamiyat va davlat hayotida faollik va tashabbuskorlik ko‘rsatgan, o‘zining samarali mehnati bilan oilaning shakllanishiga va farovonligi mustahkamlanishiga, onalik va bolalik muhofazasiga munosib hissa qo‘shgan, joylarda ma’naviy-axloqiy muhitni sog‘lomlashtirish va milliy qadriyatlarimizni keng targ‘ib etish borasida ibratli faoliyat olib borayotgan xotin-qizlar taqdirlanadilar.

Ahamiyatlisi, shunday yuksak e’tirof etilgan ayollar orasida Jamiyatimizning endi yana bir mutaxassisi bor. 

“O‘zkimyosanoat” AJ jamoasi Nodiraxon Rizayevani ushbu mukofot bilan qutlaydi va kelgusidagi ishlariga ulkan zafarlar, oilaviy farovonlik tilaydi.
 

“O‘zkimyosanoat” AJ kitobxonlik madaniyatini keng targ‘ib qilish maqsadida “Bir kun — bir kitob” ruknini yo‘lga qo‘ydi. Ushbu rukn orqali jamiyatning elektron kutubxonasida jamlangan o‘zbek va jahon adabiyotining sara namunalarini mutolaa qilishingiz mumkin.

Bugun sizga o‘zbek adabiyotining mashhur yozuvchisi Said Ahmad qalamiga mansub “Ufq” romanini tavsiya qilamiz.

 “Ufq” trilogiyasi XX asr millat hayotining oʻn yillik davri – ikkinchi jahon urushi, urush va urushdan keyingi yillar voqealarini oʻz ichiga oladi. 
Trilogiyada oʻsha yillari xalq boshiga tushgan musibatlar, odamlar koʻksidagi armonlar, shu munosabatlarni yengishga qodir mislsiz matonat va shijoatlar yozuvchi isteʼdodiga xos ehtiros, zoʻr ilhom bilan aks ettirilgan. Asarda Ikromjon, Jannat, Azizxon, Dildor, Asrora kabi teran, xalqchil, yorqin milliy obrazlar yaratilgan

“Ufq” romani o‘quvchini o‘ylantiradi, hayotga boshqacha nigoh bilan qarashga undaydi.

Kitobni elektron tarzda o'qish uchun: https://t.me/uks_digital_library/622
 

“Oʻzkimyosanoat” AJda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilangan mamlakat taraqqiyotining ustuvor yoʻnalishlari hamda amalga oshirilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyatiga bagʻishlangan iqtisodiy oʻqish tashkil etildi.

Mazkur tadbir Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi hamda “Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish” yilida ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha islohotlar dasturlari va “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini amalga oshirish boʻyicha davlat dasturi toʻgʻrisida”gi Farmonlari mazmun-mohiyatiga bagʻishlandi.

Tadbirda Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi, Adliya vazirligi hamda Ekologiya milliy qoʻmitasi xodimlaridan iborat ekspertlar ishtirok etib, mazkur hujjatlarning mazmun-mohiyati, ularning mamlakat iqtisodiyoti, sanoat tarmoqlari va xususan kimyo sanoati rivojiga taʼsiri haqida batafsil maʼlumot berdilar.

Mutaxassislar tomonidan islohotlarning asosiy yoʻnalishlari, davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish, ekologik barqarorlikni taʼminlash, iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish hamda ishlab chiqarish sohalarida zamonaviy boshqaruv tamoyillarini joriy etish masalalari yuzasidan tushuntirishlar berildi.

Iqtisodiy oʻqish davomida ishtirokchilar oʻzlarini qiziqtirgan savollar bilan murojaat qilib, ekspertlardan atroflicha javoblar oldilar. Tadbir yakunida mazkur farmon va strategik hujjatlarni amaliyotga samarali tatbiq etish, kimyo sanoati korxonalarida islohotlarni yanada jadallashtirish muhimligi taʼkidlandi.

“Oʻzkimyosanoat” AJ tizimida bu kabi tadbirlarni muntazam ravishda tashkil etish rejalashtirilgan.
 

Yurtimizda amalga oshirilayotgan yoshlar siyosati doirasida kelajak avlodning ta’lim olishi, kasbiy rivojlanishi va jamiyat hayotida faol ishtirokini ta’minlashga alohida e’tibor qaratilmoqda. 

Bu borada rahbarlar va yoshlar o‘rtasida ochiq muloqotlarni yo‘lga qo‘yish, ularning fikr va takliflarini tinglash muhim ahamiyat kasb etadi. 

Ana shunday tashabbuslar doirasida D.I.Mendeleyev nomidagi Rossiya kimyo texnologiyalari universitetining Toshkent shahridagi filialida “O'zkimyosanoat“ AJ boshqaruvi raisining yoshlar hamda ma'naviyat va davlat tili masalalari bo'yicha maslahatchilari ishtirokida “Rahbar va yoshlar” uchrashuvi tashkil etildi. 

Mazkur tadbir mamlakatimizda har payshanba kuni o‘tkazib kelinayotgan yoshlar bilan ochiq muloqot an’anasi asosida o‘tkazildi.Muloqot jarayonida talabalarga korxonalaridagi bo‘sh ish o‘rinlari, kimyo sanoatining bugungi holati va istiqbollari haqida atroflicha ma’lumot berildi. Shuningdek, talabalarni ishlab chiqarish korxonalarida malaka oshirish imkoniyatlari ham muhokama qilindi. Uchrashuv davomida 58-Mendeleyev kimyo olimpiadasiga tayyorgarlik va tashkiliy masalalar yuzasidan ham fikr almashildi.

Bunday uchrashuvlar yoshlarning fikrini tinglash, ularni qo‘llab-quvvatlash va kelajakdagi mutaxassislar sifatida rivojlanishiga xizmat qiladi.
 

Natriy sianidi asosan togʻ-kon sanoatida rudalardan oltin va kumushni ajratib olish (sianlash) uchun ishlatiladigan kuchli kimyoviy modda. 

Shuningdek, u poʻlatni mustahkamlash (sianidlash), galvanotexnika (metall qoplash), kimyoviy sintez (boʻyoqlar va dorivorlar) hamda qishloq xoʻjaligida zararkunandalarga qarshi kurashda qoʻllaniladi. 

Asosiy foydalanish sohalari:

• Oltin va kumush qazib olish: Ruda tarkibidan metallni erituvchi sifatida gidrometallurgiyada asosiy reagent.
• Metallarga ishlov berish: Poʻlat buyumlarning yuzasini qattiqlashtirish (sementatsiya) va metallarni galvanik qoplash (sinklash, tilla suvi yugurtirish).
• Kimyo sanoati: Nitrillar, izonitrillar va indigo boʻyoqlarini ishlab chiqarish.
• Farmatsevtika: Dori vositalarini sintez qilish.
• Boshqa sohalar: Fotografiya, litografiya va qishloq xoʻjaligida zararkunandalarni yoʻqotish. 
   

Sulfat kislotasi — “kimyo sanoatining qoni” hisoblanadi. U shunchalik muhimki, mamlakatda uning isteʼmol hajmi koʻpincha iqtisodiyot qudratining koʻrsatkichi sifatida baholanadi.

U qo'llaniladigan asosiy sohalar quyidagilar:

Mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarish: Bu uning asosiy qoʻllanilish sohasidir. Barcha ishlab chiqariladigan sulfat kislotasining yarmidan koʻpi qishloq xoʻjaligi uchun fosforli va azotli oʻgʻitlar olishga sarflanadi.

Neft mahsulotlarini tozalash: Uning yordamida benzin, kerosin va moylash materiallari keraksiz qoʻshimchalardan tozalanadi.

Metallurgiya: Kislota metallarni boʻyash yoki galvanik qoplashdan oldin zang va okalinadan tozalash uchun, shuningdek mis, nikel va uran qazib olish jarayonlarida qoʻllaniladi.

Qoʻrgʻoshinli akkumulyatorlar: U aksariyat avtomobil akkumulyatorlarida elektrolit sifatida xizmat qiladi.

Kimyoviy sintez: Boʻyoqlar, portlovchi moddalar, dori-darmonlar, sintetik tolalar va plastmassalar ishlab chiqarishda zarur hisoblanadi.

Yuvish vositalari ishlab chiqarish: Sirt-faol moddalar yaratishda sulfirlash jarayonlarida qoʻllaniladi.

RKTUning Toshkent shahridagi filialida O‘zbekiston xalq shoiri Zulfiya tavalludining 111 yilligi munosabati bilan ma’naviy-ma’rifiy ruhdagi adabiy kecha tashkil etildi. 

Adabiy kechada professor-o‘qituvchilar, talaba-yoshlar hamda universitet jamoatchiligi faol ishtirok etdi. Tadbir davomida shoira Zulfiya hayoti va serqirra ijodi, uning o‘zbek adabiyotida tutgan o‘rni hamda ayol siymosini ulug‘lovchi, Vatanga muhabbat va sadoqat ruhidagi asarlari haqida batafsil ma’ruzalar qilindi. Shoiraning sara she’rlaridan namunalar ifodali tarzda taqdim etildi

Shuningdek, kecha davomida kuy-qo‘shiqlar va milliy raqslar namoyish etilib, tadbir yanada ko‘tarinki kayfiyatda o‘tdi. Talabalar tayyorlagan sahna ko‘rinishlari va badiiy chiqishlar ishtirokchilarda katta taassurot qoldirdi. Faol va tashabbuskor talaba-qizlar “O‘zkimyosanoat“ AJ tomonidan rag‘batlantirildi.

Mazkur ma’naviy tadbir yosh avlodni milliy adabiyotimizning boy merosi, ma’naviy qadriyatlarimiz va ajdodlarimiz qoldirgan bebaho ijodiy xazinaga hurmat ruhida tarbiyalashga xizmat qiladi.

“Oʻzkimyosanoat” AJ boshqaruvi raisi hamda Vengriyaning nufuzli texnik oliy taʼlim muassasalaridan biri — Obuda universiteti rektori  boshchiligidagi delegatsiya bilan uchrashuv boʻlib oʻtdi. 

Muloqot chogʻida taʼlim, ilm-fan va sanoat oʻrtasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqish, yuqori malakali muhandis-texnik kadrlar tayyorlash va zamonaviy innovatsion yechimlarni ishlab chiqarish jarayonlariga keng joriy etish masalalari atroflicha muhokama qilindi.

Suhbat davomida “Oʻzkimyosanoat” AJ tizimidagi ishlab chiqarish quvvatlari va mineral-xomashyo bazasini hisobga olgan holda qoʻshma taʼlim dasturlarini yoʻlga qoʻyish, mutaxassislar malakasini oshirish, talabalar uchun amaliyot va stajirovka dasturlarini tashkil etish boʻyicha takliflar ilgari surildi. 

Uchrashuv yakunida tomonlar oʻzaro manfaatli hamkorlikni aniq loyihalar asosida rivojlantirish, ilmiy-tadqiqot va amaliy ishlanmalarni qoʻllab-quvvatlash, shuningdek, uzoq muddatli sheriklik munosabatlarini yoʻlga qoʻyish yuzasidan yakdil fikr bildirdilar.

Toshkent shahrida Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda BMT Taraqqiyot dasturi (UNDP) hamkorligida Parij bitimining 6-moddasini amalga oshirish va Qoʻshma kreditlash mexanizmi (JCM)ni joriy etish masalalariga bagʻishlangan davra suhbati tashkil etildi. Tadbirda davlat tashkilotlari, sohaviy idoralar hamda xalqaro ekspertlar ishtirok etdi.

Tadbirda “Oʻzkimyosanoat” AJning Ekologiya va yashil iqtisodiyot boʻlimi mutaxassislari ham faol qatnashib, sohada amalga oshirilayotgan ishlar va istiqbolli loyihalar yuzasidan fikr almashdilar.

Muhokamalar davomida uglerod birliklari savdosini amaliyotga joriy etish, iqtisodiyot tarmoqlarida dekarbonizatsiya loyihalarini kengaytirish, shuningdek, xalqaro iqlim mexanizmlaridan samarali foydalanish masalalari atroflicha koʻrib chiqildi.